PEP

Wat is PEP?

PEP of ‘post expositie profylaxe’ is een behandeling van vier weken met een combinatie van drie antiretrovirale middelen. De behandeling wordt  direct na een risicovol seksueel contact of prikaccident gegeven om een hiv-infectie te voorkomen. De behandeling moet zo snel mogelijk starten (liefst binnen twee uur, maximaal 72 uur) om het risico van infectie zo klein mogelijk te maken. De behandeling met hiv-remmers geeft soms bijwerkingen Daarom is het belangrijk om een goede afweging te maken tussen  het gelopen risico en de last van de behandeling.

PEP  wordt vaak door een internist voorgeschreven, soms door een GGD-arts.  Het is  belangrijk dat de zorgverlener die een vraag naar PEP kan krijgen, weet hoe de verstrekking in de regio binnen en buiten kantoortijden geregeld is, zodat hij of zij altijd juist en snel kan verwijzen.

Wie komt in aanmerking voor PEP?

De kans op hiv-infectie na een eenmalig onbeschermd seksueel contact is klein, maar soms  groot genoeg om met PEP te starten.

Belangrijk is de vraag of de sekspartner hiv heeft of waarschijnlijk zou kunnen hebben (mannen die seks hebben met mannen, mensen uit een gebied waar veel hiv voorkomt) en of het virus overgedragen kan zijn (door onbeschermd anaal of vaginaal seksueel contact, een gescheurd condoom). Bij een verkrachting of seks waarbij bloed een rol speelde worden de risico's groter.

Waar is PEP te verkrijgen?

De beschikbaarheid van PEP is niet in alle regio’s hetzelfde geregeld. De afdeling Infectieziektebestrijding van de plaatselijke GGD heeft hier informatie over.

Soms heeft de GGD zelf startpakketjes in huis of liggen er startpakketjes klaar in de SEH-posten van de ziekenhuizen. De hiv-behandelaar of de GGD-arts zal de patiënt die start met PEP controleren.

  • Binnen kantooruren? Neem contact op met de GGD.
  • Buiten kantooruren? Verwijs naar de Spoed Eisende Hulp van een ziekenhuis. Heeft het ziekenhuis  een hiv-behandelcentrum, dan kan het zeker PEP voorschrijven.

Centrum voor seksueel geweld in de buurt? Zij zijn dag en nacht bereikbaar.

Wat te doen bij iemand die risico heeft gelopen op hiv-infectie door seks?

  • Geen paniek. De kans op besmetting is klein. En die kans kan nog verder verkleind worden. Stel je patiënt gerust.
  • Verwijs snel door naar een arts die PEP kan voorschrijven
  • Neem een risicoanamnese af. Het beste gebeurt dit door een professional die hierin getraind is of hier ervaring mee heeft. Het Draaiboek Seksaccidenten vormt de leidraad. De beslissing om te starten met PEP is een afweging van de professional met inbreng van de betrokken patiënt . Besluit jullie tot het starten van PEP, dan moet de patiënt zo snel mogelijk de eerste tabletten innemen.

Kans op ongewenste zwangerschap?

Bespreek de morning-after-pil.
Probeer de bron te testen op hiv, hepatitis C en hepatitis B. Is de bron negatief, dan kan de PEP stoppen. Hepatitis B-vaccinatie wordt altijd afgemaakt.
Test je patiënt op hiv. PEP heeft geen zin als je patiënt al hiv-positief is.
Ga de Hepatitis B immuunstatus na. Geen bescherming (aangetoond): vaccineer tegen hepatitis B (gratis te verkrijgen in het kader van Hepatitis B-vaccinatieprogramma voor risicogroepen door GGD'en uitgevoerd)

  • Regel dat na twee weken screening op soa’s plaatsvindt
  • Nacontroles tijdens PEP-behandeling de eerste vier weken door de hiv-behandelaar of de GGD. Om bijwerkingen en complicaties op het spoor te komen worden bloedcontroles uitgevoerd.
  • De hiv-test wordt na drie en zes maanden herhaald om vast te stellen dat er geen hiv is opgelopen
  • Hiv-consulenten kunnen ondersteuning geven bij therapietrouw, counseling op het gebied van angst en onzekerheid en ondersteuning bieden op het gebied van veilige seks.
  • Ook als er geen PEP wordt gestart,  is het belangrijk hepatitis B te voorkomen door een volledige vaccinatie (3 injecties), na twee weken te screenen op soa’s en na drie maanden nogmaals een hiv-test te doen.
  • Voorkomen van seksueel geweld: wat kun jij doen? Denk aan de Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld. Denk ook aan de GGD-poli Seksuele gezondheid / Sense voor jongeren onder de 26 jaar. De GGD’s hebben ervaring en tijd voor een gesprek over weerbaarheid of nazorg.e

Relevante richtlijnen:

Heb je behoefte aan bijscholing op het gebied van de praktijk van soa- en hiv-bestrijding? Bekijk hier ons aanbod.

Delen