Wat is PrEP?

PrEP is een nieuw preventiemiddel: een pil waarmee je kunt voorkomen dat je hiv oploopt. Hoe werkt het precies en voor wie is het wel of niet geschikt?
 

Wat is PrEP?

PrEP  staat voor Pre-Expositie Profylaxe. Het is een middel in tabletvorm ter preventie van hiv. De werkzame stoffen zijn de hiv-remmers Emtricitabine en Tenofovir disoproxil. PrEP is een geschikte additionele preventieoptie voor mensen die een ‘substantieel risico’ op een hiv-infectie lopen. 

PrEP heeft voordelen voor de individuele persoon, maar ook voor de publieke gezondheid.

Medio 2017 verliep het patent op Truvada (PrEP van Gilead). PrEP is sindsdien ook generiek verkrijgbaar van verschillende fabrikanten. Daarnaast wordt het via GGD Amsterdam in het kader van een onderzoek verstrekt.

Waarom PrEP?

Het aantal besmettingen met hiv neemt maar langzaam af in Nederland. De grootste groep betreft MSM (mannen die seks hebben met mannen). Vooral tijdens een acute hiv-infectie is de kans op transmissie sterk verhoogd.

Ondanks diverse inspanningen worden er in Nederland nog steeds jaarlijks meer dan 800 mensen besmet met hiv (2016: ongeveer 820 patiënten). Ongeveer 2/3 daarvan betreft MSM. Circa 2600 hiv-positieve mensen weten niet dat ze besmet zijn. Dat is ongeveer 12% van alle hiv-positieven (cijfers 2016, Stichting HIV Monitoring).

Effect op het individu
Mensen die PrEP gebruiken melden minder gevoelens van angst of schaamte en meer gevoelens seksuele tevredenheid, intimiteit en zelfcontrole. Hun ervaringen maken duidelijk hoe belastend de psychologische last van leven met een verhoogd risico op hiv is.

Effect op de publieke gezondheid
Vooral tijdens een acute hiv-besmetting is de kans op transmissie van het virus sterk verhoogd. Als dit niet gestopt wordt, blijft de hiv-epidemie in stand. Pre-expositieprofylaxe is, als het goed wordt gebruikt, zeer effectief. Dit heeft niet alleen voordelen voor de seksuele gezondheid van de individuele patiënt maar ook een positief effect op de publieke gezondheid. Verdere hiv-transmissie wordt immers voorkomen. Bovendien is het een veilig middel.

Nul nieuwe hiv-infecties
Wereldwijd is het streven om in 2030 een einde te maken aan de hiv-epidemie. In Nederland streeft het Nationaal Actieplan Soa, hiv en seksuele gezondheid (RIVM 2017) naar tenminste een halvering van het aantal nieuwe hiv-infecties over 5 jaar. Soa Aids Nederland gaat zelfs voor nul nieuwe hiv infecties. Als we dat willen bereiken, zullen we daarvoor alle mogelijke middelen moeten inzetten.

Invloed van PrEP op soa’s
De driemaandelijkse controles die horen bij PrEP-gebruik zorgen er bovendien voor dat ook andere soa sneller opgespoord en behandeld kunnen worden. Lees verder over PrEP in relatie tot soa’s en condooms 

Biedt PrEP 100% bescherming tegen hiv?

Als PrEP goed wordt ingenomen, is het zeer effectief tegen hiv. Therapietrouw is hierbij de belangrijkste bepalende factor. Uit onderzoek blijkt dat bijna alle hiv-infecties bij PrEP-gebruikers veroorzaakt worden door onvoldoende therapietrouw. PrEP beschermt alleen tegen hiv, niet tegen andere seksueel overdraagbare aandoeningen.

PrEP trials
In twee grote recente trials in Europa (PROUDi en IPERGAY ) met MSM met een hoog risico op hiv, was de effectiviteit 86% (90%-BI 64-96%) voor dagelijks gebruik en 86% (95%-BI 40-98%) voor intermitterend gebruik. In de vervolgstudie van IPERGAY onder patiënten bij wie de therapietrouw was geobjectiveerd, werd een hogere effectiviteit gerapporteerd: 97% (95%-BI 81-100%). PrEP is dus zeer effectief, mits het correct wordt ingenomen.

Voor wie is PrEP geschikt?

Met name de volgende groepen kunnen baat hebben bij PrEP in de Nederlandse situatie (aannemend dat hun risico op een hiv-infectie persisteert):

✓ MSM of transgender personen die de afgelopen 6 maanden anale seks zonder condoom hadden met een mannelijke partner met onbekende hiv-status of met een bekend hiv-positieve partner die een (veronderstelde) detecteerbare viral load had.

✓ MSM of transgender personen bij wie in de afgelopen 6 maanden een rectale soa gediagnosticeerd werd.

✓ MSM of transgender personen aan wie in de afgelopen 6 maanden een Post-expositie profylaxe (PEP) kuur voorgeschreven werd.

In bijzondere omstandigheden kan PrEP ook geïndiceerd worden geacht in andere situaties. Denk aan migranten in een kwetsbare positie, vrouwelijke prostituees die anale seks zonder condoom hebben met cliënten of vrouwen die zwanger willen worden van een hiv-positieve partner. Bij deze laatste groep wordt geadviseerd om PrEP te bespreken met de hiv-behandelaar van de hiv-positieve partner en in overleg al dan niet met PrEP te starten.
 

Voor wie is PrEP niet geschikt?

  • Mensen met een actieve hepatitis B-virusinfectie (HbsAg positief). Verwijs hen naar de hepatoloog of internistinfectioloog voor begeleiding.
  • Patiënten met een klaring < 60 ml/min. Overleg met een nefroloog of hiv-behandelaar als de klaring verslechtert tijdens het gebruik van PrEP, maar nog wel > 60 ml/min bedraagt, of als er sprake is van proteïnurie.

Leidt PrEP tot meer soa’s?

Nu je weet wat PrEP is, vraag je je misschien af of men door het gebruiken van PrEP minder of geen condooms gebruikt waardoor de kans op andere soa’s wordt vergroot.

PrEP voorschrijven

Elk arts in Nederland mag PrEP voorschrijven. Wil jij PrEP voorschrijven of je cliënt doorverwijzen? Dan is het belangrijk om te weten hoe je jouw cliënt informeert en begeleidt.

10 vragen over PrEP

Snel contact

Heb je vragen over PrEP? Of wil je van gedachten wisselen over dit hiv-preventiemiddel met een andere professional? Dat kan. Zo kun je ons bereiken:
 

PrEP en de rol van professionals

Delen