Terug naar overzicht

Seks en tina; harm reduction voor MSM die crystal meth gebruiken

06/06/2019

‘Als ik vooraf had geweten wat het effect is, was ik er nooit aan begonnen’, wordt vaak gezegd door homo- en biseksuele crystal meth-gebruikers die de zelfcontrole zijn kwijtgeraakt. Mainline en Soa Aids Nederland zagen in hoe belangrijk het is om mannen die seks hebben met mannen (MSM) te voorzien van objectieve informatie over crystal meth-gebruik. Begin 2018 werd daarom de website sexntina.nl gelanceerd. Deze is inmiddels door 15.750 unieke bezoekers bezocht.

Praktijk

Auteur(s): Leon Knoops, veldwerker en trainer Stichting Mainline. Met dank aan Paul Zantkuyl en Arjan van Bijnen (Soa Aids Nederland).

Het gebruik van drugs ook wel ‘chems’ genoemd, met als specifiek doel de seksuele beleving en/of prestaties te vergroten, wordt door professionals ‘chemsex’ genoemd. Chemsex onder MSM lijkt de afgelopen tien jaar te zijn toegenomen, maar wetenschappelijke onderbouwing hiervoor is vooralsnog niet voorhanden. Wel is bekend dat onder hoog-risico MSM het druggebruik vaak hoog is. Mainline en Soa Aids Nederland zien de laatste jaren opvallende verschuivingen in de drugssoorten die door MSM worden gebruikt en signaleren daarbij een toename van crystal meth. 

Crystal meth is - tot zover bekend - het meest krachtige middel verkrijgbaar op de Nederlandse drugsmarkt. Het behoort tot de familie van de amfetaminen, waarvan XTC, MDMA en speed het meest populair zijn. Uit de survey Mannen en Seksualiteit 20181 onder 6.205 MSM bleek dat 9% van de respondenten crystal meth had gebruikt. Meth-gebruik gaat niet altijd gepaard met controleverlies, maar voor een groeiende groep regelmatige gebruikers geldt dit echter wel.

Betekenis chemsex en slammen

Chemsex is de specifieke intentie om drugs ‘chems’ tijdens seks te gebruiken. Chemsex wordt internationaal gedefinieerd als het gebruik van drie specifieke middelen: GHB/GBL, crystal meth en mefedron. Mainline en Soa Aids Nederland hanteren een bredere definitie: het gebruik van (een combinatie van) middelen in een seksuele setting, met uitzondering van cannabis, alcohol en poppers. 

Slammen is het intraveneus injecteren van drugs. Slammen is beeldspraak en verwijst naar het hard dichtslaan van een deur ‘slamming the door’. Dit staat voor het overweldigende effect na het injecteren. De laatste jaren neemt het slammen van crystal meth, ketamine of nieuwe psychoactieve stoffen als mefedron, 4-FA, 3-MMC, 4-MEC of MXE gestaag toe

Case: chrystal meth-gebruiker Robert 28 jaar  

Robert is een 28-jarige man uit de Randstad. Hij gebruikt ruim twee jaar crystal meth, vaak in combinatie met ghb. Sinds kort injecteert hij crystal meth, door mannen die chems gebruiken ‘slammen’ genoemd. Robert ervaart veel positieve effecten na het injecteren. Veel sterker dan als hij het middel rookt. Slammen maakt geiler, de seks duurt veel langer en het wordt makkelijker om te experimenteren. Onder invloed van meth geeft hij zich zonder remmingen over aan zijn seksuele fantasieën als groepsseks, fisten en BD/SM. In het najaar van 2016 bezoekt Robert voor het eerst de wekelijkse chemsex-meeting van Mainline. Ondanks dat hij de seks onder invloed van crystal meth veel opwindender vindt, maakt hij zich zorgen. De trek tijdens de dagen erna is moeilijk te weerstaan. Daarnaast heeft hij veel last van de comedown, zoals slapeloze nachten en depressieve gevoelens. Ook is hij afgevallen en vaak dagenlang paranoia. Robert is seronegatief. Hij gebruikt nooit condooms. ‘Niemand gebruikt condooms, en al helemaal niet onder invloed.’ Na de derde chemsex-meeting verdwijnt Robert uit het vizier.

Doorgaan tot maandagochtend 
Een half jaar later verschijnt Robert weer op de chemsex-meeting. Inmiddels is hij seropositief. Hij baalt ervan dat hij onvoldoende kennis over PrEP-gebruik had. Nu maakt hij zich zorgen over hepatitis C. Zijn chemsex-dates duren alsmaar langer. Meestal slaat hij twee nachten over en heeft daarna veel lichamelijke en geestelijke klachten. Maar stoppen is geen optie. Robert zoekt zelfcontrole. ‘Het idee dat ik geen seks meer zonder tina kan hebben, maakt me nerveus.’ Hij meldt zich steeds vaker ziek bij zijn werkgever. Sinds hij samenwoont, gebruikt hij nog frequenter. ‘Soms ga ik door tot maandagochtend en ben dan helemaal hyper van de meth. Vorige week viel ik tijdens het managementoverleg in slaap. Ik ben bang dat ik mijn droombaan kwijtraak.

Medio 2018 vertelt Robert de teamleider over zijn probleemgebruik. Samen bedenken ze een interventie voor stoppen onder begeleiding. Dat lukt niet, enkele maanden later wordt Robert ontslagen. Hij gebruikt nu dagelijks, waarbij zijn seksdrive totaal is verdwenen. Hij vertelt over de duisternis waarin hij is beland. Over zijn verbroken relatie, gedwongen ontslag, thuisloos leven en afgehaakte vrienden buiten zijn chemsex-netwerk. Hij zoekt dringend hulp. Uiteindelijk heeft hij een intake bij een buitenlandse privékliniek. Vanwege de wachtlijst, wordt hij eind 2018 opgenomen. 

*Vanwege de privacy is de naam Robert gefingeerd.

Kapotte aders

Mainline organiseert inmiddels ruim tweeëneenhalf jaar bijeenkomsten voor MSM die aan chemsex doen of ermee zijn gestopt. De grootste groep deelnemers ervaart een scala aan negatieve klachten als gevolg van langdurig crystal meth-gebruik en/of het injecteren van drugs. ‘Hoe behoud ik mijn baan als ik elk weekend non-stop doorga?Alle aders zijn stuk vanwege slammen. Volgende week wordt bloed geprikt, daar zie ik enorm tegenop.'Of: ‘Ik word al wekenlang door mijn buren bespioneerd. Ze hebben zelfs mijn mobiel gehackt.' Zomaar drie voorbeelden van issues die tijdens de meetings worden ingebracht. Langdurig crystal meth-gebruik kan een veelvoud aan ernstige gezondheidsklachten veroorzaken: zowel geestelijk, lichamelijk als seksueel. Het chemsex-team spreekt regelmatig mannen die in langdurige psychoses verkeren, hun baan, woning of partner kwijtraken of vaker hepatitis C oplopen. Afgelopen jaar pleegden drie deelnemers van de meetings zelfmoord gelinkt aan middelengebruik.  
 

Tina lijkt liefelijk, maar is duivels

Eind 2015 publiceerden Mainline en Soa Aids Nederland het signaleringsrapport ‘Tina en Slammen’2  over het gebruik van crystal meth (Tina) en het injecteren van drugs door MSM tijdens seks. De grootste groep interviewkandidaten miste objectieve Nederlandstalige informatie over crystal meth en slammen. Mannen die de eerste keer met het middel experimenteerden, hadden veelal beperkte kennis over de drug en de effecten ervan. ‘Tina klinkt heel liefelijk, maar is duivels', aldus een respondent. Gebruik tijdens seks verhoogt het libido in enkele seconden. De ontstane rush veroorzaakt een extreme seksdrive welke bij herhaald gebruik dagenlang kan aanhouden. Het ontwikkelen van een gedegen en gebalanceerde website over crystal meth was dan ook uitermate belangrijk.
 

Anoniem chatten via de website 

De website sexntina.nl richt zich op het stimuleren van gedragsverandering die is toegespitst op drie subgroepen. 1) De groep mannen die overweegt het middel te gebruiken en zoekt naar objectieve info over korte- en lange termijneffecten van gebruik. 2) Mannen met gebruikservaring die info wensen over zelfcontrole en harm reduction-tips rond gebruik, gebruikstechniek en seksuele keuzes. 3) Mannen die de controle zijn verloren en informatie zoeken over zelfstandig afkicken of professionele hulp. De hoofdstukken bestaan uit basisteksten en indien gewenst, kunnen bezoekers via uitklapbare teksten achtergrond-informatie over betreffend onderwerp krijgen. Daarnaast bestaat de optie om op vaste tijden anoniem te chatten met het chemsex-team van Mainline. In een apart hoofdstuk (‘sleazen zonder nasleep’) wordt uitgebreid aandacht besteed aan seksuele gezondheid. Deze teksten sluiten zoveel mogelijk aan bij de praktische realiteit dat mannen die crystal meth gebruiken of drugs injecteren doorgaans condoomloze seks hebben. In het rapport ‘Tina en Slammen’ gaven tal van respondenten aan ‘allergisch’ te zijn voor een op condoomgebruik gefocuste gezondheidsboodschap. Het bespreken van alternatieve risico reductie-strategieën is kansrijker met het oog op het voorkomen van seksuele klachten en sluit beter aan bij de behoeften van de doelgroep. Op de website ligt de nadruk op alternatieven zoals PrEP, het belang van regelmatig testen en onderlinge communicatie over hiv, hepatitis C en viral load. Hoe kun je risicoreductie-strategieën vooraf en tijdens chemsex toepassen?
 

Seksueel risicogedrag

Meer dan 25 Amerikaanse, Australische en Britse onderzoeken zagen vanaf de jaren tachtig een link tussen crystal meth-gebruik en onbeschermde anale seks, met een verhoogd risico op hiv- en soa-overdracht. Ook Nederlandse onderzoeken wijzen op een toename van risicogedrag. Zo onderzocht Druckler3 in 2016 het druggebruik onder de soa poli-bezoekers van de GGD Amsterdam. Er bleek een significante relatie te zijn tussen druggebruik en het oplopen van bacteriële soa’s onder hiv-negatieve mannen. Verrassend genoeg gold dit niet voor seropositieve mannen. In een ander Nederlands onderzoek4 werd de associatie gevonden tussen slammen, het delen van snuifrietjes en hepatitis C-overdracht. Dit onderzoek richtte zich op MSM met hiv, maar dit risico evenzeer geldt ook voor seronegatieve mannen. Hoewel niet iedere crystal meth-gebruiker afglijdt, zijn er steeds meer mannen als Robert. Sexntina.nl is een harm reduction-tool die kan bijdragen tot kennisvergroting. Zowel onder de doelgroep als onder professionals. Met als doel dat MSM die drugs tijdens de seks gebruiken weloverwogen keuzes maken.
 
 

Bronnen

Delen

Alle SekSoa Magazine artikelen zijn terug te vinden in ons archief

Bekijk archief