Terug naar overzicht

Hygiënerichtlijn voor seksbedrijven en sekswerkers herzien

26/02/2019

Praktijk

Auteur(s): Alvin Bartels, beleidsadviseur infectiepreventie, Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid (LCHV), RIVM en Paul Zantkuijl, beleidsadviseur MSM, Soa Aids Nederland.

Beoordeel jij als GGD-medewerker of seksbedrijven in jouw gemeente aan de hygiëne-en veiligheidseisen voldoen? Of werk je met sekswerkers? In januari 2019 is de herziene landelijke hygiënerichtlijn voor seksbedrijven en sekswerkers gepubliceerd. Het hoofdstuk over persoonlijke hygiëne richt zich voortaan zowel op exploitanten als op zelfstandige sekswerkers. Daarnaast zijn de regels voor handhygiëne aangepast. In de richtlijn is meer dan voorheen aandacht voor locaties waar seksuele handelingen plaats vinden tussen bezoekers onderling, dus zonder de aanwezigheid van sekswerkers. Denk aan locaties waar mannen die seks hebben met mannen (MSM) en swingers elkaar ontmoeten. Met de nieuwe hygienerichtlijn in de hand kun je als technisch hygiëne-expert deze locaties nog beter van advies voorzien.  


Het RIVM-LCHV bedankt de werkgroep met vertegenwoordigers uit de branche en de publieke gezondheidszorg voor hun inbreng en kritische commentaar.

Enquête

Het Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM-LCHV) maakt in overleg met deskundigen en vertegenwoordigers van branches hygiënerichtlijnen voor de openbare gezondheidszorg. Doel van deze richtlijnen is het zoveel mogelijk voorkomen van infecties. Voorafgaand aan de herziening van de hygiënerichtlijn voor seksbedrijven en zelfstandige sekswerkers is een enquête gehouden onder sekswerkers en exploitanten van seksbedrijven. De resultaten van deze enquête en de input van verschillende deskundigen uit de werkgroep heeft geleid tot een aantal inhoudelijke veranderingen.

Zelfstandige sekswerkers

De vorige versie van de hygiënerichtlijn was alleen gericht aan exploitanten van seksbedrijven. Voor sekswerkers was er - na alle bijlagen  een hoofdstuk getiteld ‘Persoonlijke hygiëne’  opgenomen. De exploitant diende ervoor te zorgen dat de sekswerker op de hoogte was van dit hoofdstuk. Uit de enquête en contact met deskundigen werd duidelijk dat de meeste sekswerkers zelfstandig zijn en daardoor ook een eigen verantwoordelijkheid hebben voor hygiëne tijdens het werk. Goede persoonlijke hygiëne, waar ook condoomgebruik en handhygiëne onder valt, is voor overdracht van soa’s de belangrijkste preventie. Het hoofdstuk over persoonlijke hygiëne staat daarom in de herziene versie nu vooraan en bevat normen en adviezen voor zowel exploitanten als zelfstandige sekswerkers. 

Handhygiëne

In de vorige versie mocht in plaats van handenwassen met zeep ook een handdesinfectiemiddel worden gebruikt. Eén van de voorwaarden voor goede handdesinfectie was dat de handen niet vuil zijn. In de herziene versie is alleen handen wassen met zeep de norm. Wassen met zeep is minstens zo effectief als handalcohol1 en de gezondheidsraad heeft geadviseerd terughoudend te zijn met desinfectiemiddelen om resistentie van bacteriën te voorkomen2. Ook is het gebruik van handalcohol vaak niet effectief omdat er bij seksuele handelingen geregeld sprake is van vuile handen, bijvoorbeeld door resten van glijmiddel. Nieuw is dat bij risicovolle seksuele handelingen, zoals contact met glijmiddel waarin bloeddeeltjes kunnen zitten (bijvoorbeeld na fisten of vingeren) na het wassen en het goed droogmaken van de handen en onderarmen een handdesinfectiemiddel kan worden gebruikt. Hiermee kan het aantal ziekteverwekkers dat mogelijk niet is verwijderd, zoals bijvoorbeeld het hepatitis C-virus, verder worden beperkt. Dit besluit is genomen op basis van recente literatuur en ervaringen van deskundigen3.

Opzoeken desinfectiemiddelen

Uit de enquête bleek dat seksbedrijven moeite hebben om het juiste desinfectiemiddel voor oppervlakken te vinden op de website van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Een meer toegankelijkere Ctgb-website voor de openbare gezondheidszorg is - zeker op korte termijn - niet te verwachten. De branchevereniging van desinfectiemiddelenproducenten en -leveranciers, de NVZ, heeft na overleg met het LCHV aangeboden om een lijst met geschikte desinfectiemiddelen voor de openbare gezondheidszorg te publiceren op het hygiëneforum. Deze link is opgenomen in de richtlijn direct na de link naar de Ctgb-website. Tot slot wordt in deze paragraaf vermeld dat bij een uitbraak van een infectieziekte contact opgenomen moet worden met de GGD.

Ruimtes voor seksuele handelingen

In de richtlijn is nu meer aandacht voor commerciële locaties waar seksuele handelingen plaatsvinden tussen bezoekers, dus zonder de aanwezigheid van sekswerkers. Die seks op die locaties gebeurt in publieke ruimtes zoals in darkrooms, bioscoopruimtes, rookruimtes, sauna’s of bubbelbaden, maar vaak is er ook gelegenheid om je terug te trekken in een afsluitbare cabines, eventueel voorzien van houten betimmering of matras om op te liggen. De herziene richtlijn geeft aan dat condooms, papier, glijmiddel, zeep en desinfectiemiddelen, warm en koud stromend water, wegwerphanddoekjes zich in of vlakbij publieke ruimtes dienen te bevinden. In ruimtes waar bezoekers zich samen terug kunnen trekken dienen condooms, papieren wegwerphanddoekjes altijd in de ruimte zelf aanwezig te zijn. Dit geldt ook voor schoonmaak- en desinfectiemiddelen. Zo kunnen klanten stoelen, matrassen en andere plekken vóór en na gebruik schoonmaken en zo nodig desinfecteren.

Glijmiddel als mogelijke drager van bepaalde soa’s

Bij seksuele handelingen vindt verspreiding van soa’s vooral plaats via lichaamsvloeistoffen zoals sperma en bloed. Deze lichaamsvloeistoffen kunnen aanwezig zijn in glijmiddel en massagevloeistof die tijdens de seksuele handeling is gebruikt en vervolgens terechtkomen op voorwerpen en oppervlakken zoals seksspeeltjes, deurklinken, stoelen of matrassen. In de nieuwe richtlijn wordt consequent erop gewezen dat glijmiddel en massageolie drager kunnen zijn van soa’s. Met name voor MSM-locaties en de beperking van het risico van overdracht van hepatitis C op deze locaties is dit van belang.  Onderzoek geeft aan dat hepatitis C in opgedroogd bloed bij kamertemperatuur 4 tot 6 weken lijkt te kunnen overleven op materialen als staal, kunststof en rubber4. Ook heeft onderzoek aangetoond dat hepatitis C soms in poepdeeltjes kan voor komen5.

Engelse vertaling en web-based versie

De richtlijn wordt vertaald in het Engels zodat ook niet-Nederlandssprekende sekswerkers en exploitanten de richtlijn kunnen lezen. Tot maart 2019 is de richtlijn als pdf te downloaden via de LCHV-website. Daarna zal de richtlijn in zijn geheel online staan en is het niet meer nodig een pdf te downloaden.

NoMoreC heeft direct de herziene richtlijn toegepast

NoMoreC streeft samen met de Amsterdamse homogemeenschap naar een drastische vermindering van het aantal nieuwe hepatitis C infecties in de hoofdstad. Zeven belangrijke (horeca)locaties waar MSM seks kunnen hebben, gaven aan graag adviezen te willen ontvangen ten aanzien van hepatitis C. Begin januari heeft NoMoreC samen met de afdeling Hygiëne en Inspectie van de GGD Amsterdam alle locaties bezocht. Tevens is er een workshop georganiseerd waar 19 eigenaren, bedrijfsleiders en schoonmakers van sekslocaties aan deelnamen. Dit voorjaar ontvangen de locaties een advies-op-maat aan de hand van de herziene hygiënerichtlijn. Omdat geen van deze locaties vergunningplichtige seksbedrijven zijn, gaat het om een vrijblijvend advies. Tijdens de locatiebezoeken en de workshop bleek de bereidheid van eigenaren en personeel om zaken aan te passen hoog te zijn.


Bronnen: :

  1. Tuladhar E, Hazeleger WC, Koopmans M, et al. Reducing viral contamination from finger pads: handwashing is more effective than alcohol-based hand disinfectants. J Hosp Infect. 2015;90:226-34.
  2. Gezondheidsraad. Zorgvuldig omgaan met desinfectantia. 2016/18.
  3. Bloomfield SF, Carling PC, Exner M. A unified framework for developing effective hygiene procedures for hands, environmental surfaces and laundry in healthcare, domestic, food handling and other settings. GMS Hyg Infect Control. 2017; 19:12.
  4. Paintsil E, et al. Hepatitis C Virus Maintains Infectivity for Weeks After Drying on Inanimate Surfaces at Room Temperature: Implications for Risks of Transmission. J Infect Dis. 2014 Apr 15; 209(8): 1205–1211
  5. Monroy H et al. Detection of high biliary and fecal viral loads in patients with chronic hepatitis C virus infection. Gastroenterol Hepatol. 2017 May;40(5):339-347

 

Delen

Alle SekSoa Magazine artikelen zijn terug te vinden in ons archief

Bekijk archief