Terug naar overzicht

De casus Lei: een meisje van 15 jaar dat bezorgd is over een mogelijke zwangerschap

25/06/2018

In deze persoonlijke column beschrijft sociaal verpleegkundige Liesbeth Vasen een van de dilemma’s uit haar werkveld in Rotterdam: hoe te handelen bij vragen rondom soa’s en anticonceptie bij verschillende culturen? Lees haar verhalen uit de praktijk. Met in deze column: Hoe ga je om met jonge cliënten met een risico op zwangerschap en/of soa’s.

My default image Praktijk

Auteur(s): Liesbeth Vasen, sociaal verpleegkundige bij GGD Rotterdam-Rijnmond

De jeugdverpleegkundige van het nabije Centrum voor Jeugd & Gezin belt naar het Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid. Ze wil een afspraak maken voor een meisje dat haar op school benaderd heeft met zorgen om een mogelijke zwangerschap. Het meisje wil niet naar haar huisarts omdat ze bang is dat deze haar moeder zal informeren.

We spreken ’s middags af op het Sense-spreekuur; de jeugdverpleegkundige komt samen met Lei, een meisje van 15 jaar, HAVO-leerlinge. Lei is in Nederland geboren, haar ouders zijn Chinees.

Na een korte kennismaking en introductie op het Sense-spreekuur, vertelt Lei dat ze drie weken geleden voor het eerst ’echt seks‘ had met haar vriendje waarbij ze geen condoom gebruikt hebben. Ze durfde hier met niemand over te praten, wist niet wat te doen, tot het naar haar idee wel heel lang duurde voor ze ongesteld werd.

Allerlei gedachten spelen door mijn hoofd; 15 jaar wat jong, ze lijkt nog een kind, is er sprake van onvrijwillig seksueel contact, stel je voor dat ze inderdaad zwanger is, ouders weten niet dat ze hier is, huisarts, et cetera.

Terwijl ik mijn gezicht in de plooi probeer te houden om mijn bezorgdheid niet te veel te laten merken, vraag ik of ze bereid is wat vragen over haar situatie te beantwoorden.

Ze werpt een korte blik op de jeugdverpleegkundige die naast haar zit; deze knikt en dan zegt Lei dat het goed is. In eerste instantie wat verlegen, kan ze adequaat antwoord geven en wordt haar houding wat opener. Als ze verteld over haar vriendje van 15 jaar, dat ze sinds een jaar kent en waar ze heel verliefd op is, zie ik haar ogen stralen. Het seksuele contact kwam eigenlijk voor beiden onverwacht, ze vond het een beetje pijnlijk, spannend en ook wel fijn. Met zoenen en elkaar strelen waren ze een half jaar geleden begonnen. Haar cyclus is onregelmatig en eigenlijk houdt ze haar menstruatieperiodes niet precies bij. Haar ouders kennen haar vriendje ook maar zouden seksueel contact afkeuren volgens Lei. Ze zegt dat haar moeder vindt dat `echt seks` iets is wat je later doet als je getrouwd bent. Zelf is Lei geboren toen haar moeder net zestien was.

Hoe heb ik dit aangepakt?

Na overleg met de arts stel ik Lei voor om een zwangerschapstest te doen en probeer ik te peilen hoe ze zal reageren op een eventuele positieve testuitslag. Voor Lei is het moeilijk om hier tevoren iets over te zeggen, zo snel mogelijk zekerheid is wat ze wil. De test blijkt negatief tot haar grote opluchting. Wanneer ze de komende week niet gaat menstrueren , moet de zwangerschapstest herhaald worden. Er is geen indicatie om op soa’s te testen omdat het zowel voor haar als haar vriendje het eerste sekscontact was.

Omdat zwangerschap nu nog niet is uitgesloten, twijfel ik of dit het juiste moment is om voorlichting over de verschillende anticonceptiemethodes te geven. Lei is nu wel hier en of ze ooit nog eens op het spreekuur komt weet ik niet. Ik besluit om haar toestemming te vragen wat tot een gesprek leidt over ’de pil‘, een methode die ze kent via een nichtje. Het dilemma voor Lei wordt duidelijk; ze wil haar moeder niet vertellen dat ze met haar vriend vrijt, ook is het voor haar ondenkbaar om zonder medeweten van moeder elke dag een pil te nemen, of een andere methode te gebruiken. Met moeder heeft ze een goede band en Lei wil voor haar geen geheim hebben, zoals ze dit zelf noemt. Ze ziet in dat moeder mogelijk niet wil dat de geschiedenis zich herhaalt, en dat praten met moeder voor haar de beste oplossing is. Lei wil dit zelf gaan proberen, en mocht het nodig zijn, met hulp van de jeugdverpleegkundige. We spreken af dat we over een week weer contact hebben, via WhatsApp wat voor Lei het makkelijkste is.

Wat kun jij doen bij hele jonge cliënten met een risico op zwangerschap en/of soa’s?

  1. Motiverende gespreksvoering, waarbij je in samenspraak met de cliënt gaat onderzoeken wat voor hem/haar van belang is, kan goed werken bij jongeren. Door vragen te stellen en aan te sluiten bij de gedachtenwereld van de jongere kan op tafel komen met welke dilemma’s de cliënt worstelt en welke mogelijke oplossingen daarvoor zijn. Deze methodiek sluit prima aan bij jongeren, bij hun ontwikkelingsfase, het verlangen naar onafhankelijkheid aan de ene kant, en behoefte aan ondersteuning aan de andere kant. In het gesprek is toestemming gevraagd om door te praten over anticonceptie waardoor het dilemma van Lei op tafel kwam en er een opening was om te zoeken naar een mogelijke oplossing.
  2. Weet welke afspraken er in jouw team zijn over consulten met minderjarige cliënten omdat de leeftijd van invloed is op welke zeggenschap de jongere zelf heeft en of er een volwassene bij betrokken moet worden.
  3. Overleg met de arts en beschrijf de casus met jouw handelswijze in het dossier. Hierdoor is de werkwijze inzichtelijk voor anderen in het belang van continuïteit en kwaliteit van zorg en zijn de beslissingen medisch onderbouwd en dus verantwoord.
  4. Betrek de begeleider in het gesprek wanneer dit de jongere tot steun is. Deze heeft mogelijk aanvullende informatie die van belang kan zijn en kan het besprokene op een later tijdstip nog doornemen met de cliënt.
  5. Het is zinvol om daarnaast ook even met de minderjarige jongere ‘onder vier ogen’ te spreken. Mogelijk durft deze niet alles in het bijzijn van de begeleider te vertellen en komt er zo weer nieuwe informatie op tafel.
  6. Onderzoek samen met de jongere wie deze in vertrouwen kan nemen ter ondersteuning (ouders, familielid, schoolmaatschappelijk werk etc.) en wat hem/haar daarvan weerhoudt. Maak zo nodig een stappenplan zodat de jongere niet alleen blijft met eventuele zorgen/ problemen.
  7. Gebruik beeldmateriaal ter ondersteuning van je voorlichting, bijvoorbeeld met behulp van Sense.info. Dit blijft vaak beter hangen en maakt informatie duidelijker en makkelijker toegankelijk.


Literatuur

  • Graaf de H, Van alle leeftijden, de seksuele levensloop van conceptie tot overlijden, 2013, Rutgers.
  • Miller W.R, Rollnick S, Motiverende gespreksvoering


Meer lezen?

Delen

Alle SekSoa Magazine artikelen zijn terug te vinden in ons archief

Bekijk archief