MAN tot MAN

31/10/2007

Versterking van hiv- en soa-bestrijding voor mannen die seks hebben met mannen

Vanwege de toenames van soa/hiv-infectie onder mannen met homoseksuele contacten in de daaraan voorafgaande jaren, besloot het Aids Fonds in 2005 extra geld te investeren in verbetering van de hiv- en soa-bestrijding onder deze risicogroep. Omdat deze problematiek het grootst is in de grote steden, zoals Amsterdam en Rotterdam en beide steden bovendien een uitgebreide infrastructuur voor curatieve en niet-curatieve soa-bestrijding hadden, benaderde het Aids Fonds Schorer, De GGD Amsterdam en de GGD Rotterdam-Rijnmond. Het verzocht hen met een gezamenlijk voorstel te komen voor een proefproject voor een daadwerkelijke verbetering van de homo-hiv-preventie. Indien succesvol zou de aanpak worden voortgezet in het reguliere werk van Schorer en de GGD’en en mogelijk elders in het land worden geïmplementeerd. 

De aanpak De drie partners vonden elkaar in een gezamenlijke probleemanalyse:

  • Voor de stijgingen van hiv-infectie en soa is geen enkelvoudige en eenduidige verklaring. Daarvoor zijn verschillende oorzaken en één alles oplossende interventie is dus niet aan de orde.
  • De velden van ‘curatie’ en ‘preventie’ ope-reren te los van elkaar. Mede vanwege de nieuwe structuur voor curatieve soa-bestrijding zijn er kansen voor verbetering.
  • Het is de vraag hoe vaak en hoe intensief mannen die seks hebben met mannen eigenlijk met preventie en curatie in aanraking komen. Daarbij speelt dat interventies worden aangeboden voor afzonderlijke doelgroepen, problemen en gedrag, maar dat deze nog onvoldoende op elkaar aansluiten. Ook worden deze mannen soms slecht met een voor hen bedoelde interventie bereikt.
  • Hoewel de preventieboodschappen (zoals condoomgebruik bij anale seks, je laten testen op hiv) bekend zijn, wordt door professionals soms toch tegenstrijdig geadviseerd. Ook wordt te weinig advies-op-maat gegeven.
  • Er wordt onvoldoende klantgericht gewerkt. Faciliteiten voor testen, vaccinatie en preventie zijn niet altijd toegankelijk wanneer de betrokken mannen daar behoefte aan hebben.

Op basis van deze probleemanalyse is gekozen voor een aanpak tot versterking van de samenhang in de stedelijke hiv-/soa-bestrijding. Mannen die seks hebben met mannen moeten vaker, langduriger en intensiever worden bereikt met (potentieel) effectieve interventies. Deze versterking moet toekomstbestendig zijn, leiden tot vermindering van onbeschermde anale seks met losse partners, toename van het aantal mannen dat zich op hiv en soa laat testen en de overdracht van soa en hiv verminderen.

In een gecoördineerd plan voor de hiv-/soa-bestrijding voor de doelgroep in Amsterdam en Rotterdam is de versterking van samenhang en samenwerking tussen organisaties en professionals in concrete acties uitgewerkt:

  • De curatieve en niet-curatieve soa-bestrijding worden in beide steden als één werkveld met één gezamenlijke doelstelling benaderd en ingezet. Dit veld wordt bezien als één zorgketen voor gezond seksueel gedrag. Een keten waarin de zorg voor de doelgroep beter toegankelijk wordt en gezonde seksuele keuzes gemakkelijker worden. Die keten bestaat uit zelfstandige maar ook wederzijds afhankelijk partijen. Alleen als die partijen hun activiteiten goed op elkaar afstemmen kunnen ze elk hun doelstellingen bereiken. Deze professionele zorgketen kan worden verbonden met (meer informele) netwerken van mannen die seks hebben met mannen, zoals chatcommunities. die vervolgens een eigen bijdrage kunnen leveren aan deze keten voor betere zorg.
  • Die keten gaat werken aan het bevorderen van gezond seksueel gedrag van mannen met homoseksuele contacten. Dit gedrag behelst niet alleen het hebben van seks zonder risico, maar ook herhaald testen op hiv en soa,,vaccineren tegen hepatitis-B en partnerwaarschuwing. Daartoe is het advies aan betrokkenen betreffende gezond seksueel gedrag opnieuw geformuleerd en geüniformeerd. Niet langer mogen mannen binnen de zorgketen verschillende en tegenstrijdige adviezen krijgen. Dit verbeterde advies is goeddeels opgebouwd uit al bestaande adviezen, die opnieuw zijn ‘geijkt’, geherformuleerd en summier aangevuld. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat een seksleven gezond moet zijn voor het individu én zijn sekspartners. Voorop staat het voorkomen van overdracht van hiv en sterk reduceren van de kans op overdracht van soa, door het zelf ondernemen van actie en nemen van verantwoordelijkheid voor jezelf en je sekspartners.
  • De professionals die later binnen deze keten gaan werken worden belangrijke dragers van de aanpak. Zij worden zorgvuldig betrokken bij het ontwikkelen van de opzet en dragen bij aan specifieke onderdelen.

Middelen Mannen die seks hebben met mannen krijgen op de volgende wijze met de nieuwe aanpak te maken:

Door middel van een website Een nieuwe website, www.mantotman.nl. wordt de centrale plek om het eigen gezonde seksleven, met gebruik van de zorgketen, te coördineren. Die moet niet alleen informeren over gezonde seks, maar ook persoonlijke adviezen geven over het eigen seksuele gedrag. Bovendien maakt de site toegang tot testen op hiv/soa eenvoudiger en laagdrempeliger. Ook worden bestaande online interventies, die zich richten op de seksuele gezondheid van de betrokken mannen, aan de site gelinked en met elkaar gecombineerd. Voor toekomstige interventies is ook ruimte op de website.
De site kent vier vaste en een aantal tijdelijke onderdelen. De twee meest prominente vaste onderdelen zijn ‘getailored’ (‘maatwerk’).

Seks-wijzer geeft advies over de gezondheid van het eigen seksuele gedrag. De mannen krijgen vragen over hun seksleven en daar-aan gerelateerde zaken als testen en druggebruik. Door elektronisch maatwerk krijgen zij, op basis van hun antwoorden, voor hen specifieke vervolgvragen, informatie en adviezen. De te geven adviezen zijn gebaseerd op het verbeterde gedragsadvies.
De bezoeker krijgt op basis van zijn antwoorden een selectie van de huidige interventies op maat aangeboden, waaronder ‘Gay Cruise’ en ‘Vaste Relaties’ en een tweede ‘getailored’ onderdeel van de site: Test Lab.
Dit advies kan later worden aangevuld met nieuwe interventies.

Test Lab geeft de bezoeker de mogelijkheid zich te laten testen. Na een korte online anamnese kunnen mannen die seks hebben met mannen uit Rotterdam en Amsterdam met een door henzelf geprint labformulier naar een Atal- of Star-laboratorium in de buurt. Hier worden bloed en kweken afgenomen en leveren zij urine in voor testen op hiv, chlamydia, syfilis en gonorroe. Voor hiv bestaat de mogelijkheid van opting out. Dit testen gebeurt anoniem en wordt geregi-streerd onder een persoonlijke code.
De uitslagen worden naar de soa-polikliniek in Amsterdam of Rotterdam gestuurd en daar beoordeeld door een arts. Na de diagnose worden de uitslagen ingevoerd in het systeem.
De gebruikers krijgen vervolgens een e-mail-bericht dat de uitslag is op te vragen. Met een persoonlijke code en idem wachtwoord kunnen zij een gegeneraliseerde uitslag opvragen op mantotman.nl. In dit bericht staan geen specifieke positieve uitslagen, maar wordt gemeld dat één of meer van de tests positief zijn. Alleen mannen met een positieve uitslag wordt gevraagd naar de soa-polikliniek te komen. De specifieke uitslag wordt daar in een counselinggesprek gemeld en eventueel wordt vervolgonderzoek uitgevoerd. Mannen met een negatieve uitslag zijn na ontvangst van de online uitslag klaar.
Alle gebruikers kunnen aangeven dat zij er na zes maanden op geattendeerd willen worden, via een e-mail of SMS, dat het weer tijd is voor een test.

Andere onderdelen van de site zijn: 

Mancyclopedie: Alles over homoseks, soa, hiv en gezondheid. De inhoud van de sites homoseks.nl, homohivplus.nl en het voormalige kinkysex.nl worden hier in gewijzigde versie in opgenomen.

Nieuws: Actuele nieuwsberichten die betrekking hebben op hiv, soa, homoseks en gezondheid en tweemaal wekelijks zullen worden aangeleverd.

‘Mijn man tot man‘: Persoonlijke pagina’s voor mannen die de site regelmatig bezoeken en gebruik maken van Test Lab. Deze pagina’s, waar o.a. de uitslagen van Test Lab en Seks-wijzer beveiligd kunnen worden opgeslagen, zijn alleen toegankelijk met een persoonlijke inlogcode.

Door een campagne Via een campagne wordt het advies tot gezond seksueel gedrag gepromoot, worden individuele mannen gestimuleerd over te gaan tot gezonde ‘keten-actie’ (met name gebruik van de website), en worden de bekendheid, de acceptatie en het draagvlak voor de MAN tot MAN aanpak in de homogemeenschappen van Rotterdam en Amsterdam vergroot. Deze campagne wordt online (met banners en ‘viral’-filmpjes) en offline (met outreach acties, schriftelijk materiaal en advertenties) gevoerd.

MAN tot MAN wordt neergezet als een lifestyle concept: bij een modern en gezond leven hoort ook gezonde seks. Eigen verantwoordelijkheid en individuele pro-activiteit worden benadrukt. De website en verdere zorgketen figureren daarin als ondersteuning voor dat gezonde seksleven.

Evaluatie Het project wordt op de volgende punten geëvalueerd:

Van het ‘Test Lab’ worden enkele belangrijke effecten onderzocht. Er wordt gekeken of de beoogde mannen gebruik maken van de testapplicatie en welke percentages hiervan positief worden getest op soa, ook die met een asymptomatisch verloop, en hiv. Tevens wordt onderzocht of deze manier van testen kosteneffectief is, door een vergelijking te maken met de kosten van de reguliere procedure op de soa-poliklinieken. Ook wordt gemeten wat de subjectieve gebruikservaring is van deze wijze van testen.

Van de campagne en de website wordt gemeten in hoeverre deze worden herkend, gekend, gebruikt en gewaardeerd. Ook wordt gekeken of er aanwijzingen zijn van effecten op gezond seksueel gedrag.

Onder betrokken professionals vindt een procesevaluatie plaats.

Verdere implementatie Rond 1 november 2007 gaat MAN tot MAN van start met de lancering van de website, outreach acties in beide steden en publiciteit op Internet. Begin 2008 zal de publiciteit verder worden opgevoerd.
Afhankelijk van de uitkomsten van de evaluaties wordt het project (of worden onderdelen daarvan) na de eerste experimentele fase vanaf eind 2008 structureel geïmplementeerd. Indien bruikbaar wordt de aanpak aangeboden aan de andere soa-centra. Eventueel wordt deze zorgketen gaandeweg met andere faciliteiten uitgebreid (bijvoorbeeld met huisartsen en hiv-behandelcentra) en de site verder aangevuld met nieuwe interventies en diensten.

Delen