Hiv-cluster bij swingers in kaart

06/09/2012

Beter zicht op risicofactoren

Foto: Hollandse Hoogte

Swingers zijn paren die samen vrijwillig wisselende contacten hebben met anderen. Naar schatting zijn er in Nederland zo’n 15.000 stellen die met enige regelmaat swingen.1 Afspraken worden vaak gemaakt via een website, bekenden of een parenclub. De contacten vinden meestal plaats bij een van de stellen thuis (39 procent) of in een parenclub (30 procent)2. Dit artikel geeft een beschrijving van een hivcluster onder swingers. Dit is een groep waarvan de leden door het type virus of epidemiologisch aan elkaar te koppelen zijn. Beschrijving van zo’n cluster geeft inzicht in risicofactoren, risicogedrag, verspreiding, aangrijpingspunten voor preventie en communicatie.

De sociaal verpleegkundige van de GGD wordt in de winter van 2011-2012 gebeld door een man van 38 jaar (indexpatiënt) die aangeeft kort daarvoor positief getest te zijn voor hiv op de soapoli. Hij vraagt de GGD om hem te ondersteunen bij de partnerwaarschuwing. Tijdens het eerste telefonische gesprek blijkt dat hij actief is in het swingerscircuit. Hij geeft aan als single met enige regelmaat seksafspraken te maken via mail en chatsites met swingersstellen. De afspraken vinden nagenoeg altijd plaats bij hem of het stel thuis. De index geeft aan vooral met vrouwen seks te hebben, maar af en toe heeft hij ook seks met de man van het stel. Daarnaast geeft hij aan dat er regelmatig drugs worden gebruikt, vaak een combinatie van alcohol en andere middelen zoals xtc, ghb of ‘poppers’. Hij geeft aan meestal wel een condoom te gebruiken bij vaginale of anale penetratie, maar geeft toe dat hij dit een aantal keer achterwege heeft gelaten.

Zijn laatste hivtest, met negatief resultaat, dateert van juni 2010. In december 2011 heeft de index een grieperige episode doorgemaakt, terwijl hij naar eigen zeggen eigenlijk nooit griep heeft.

Op verzoek van de sociaal verpleegkundige maakt hij een lijst van seksuele partners sinds de laatste hivtest, zowel veilige als onveilige contacten. Het blijkt te gaan om 23 swingcontacten: 21 man/vrouw stellen, een vrouw alleen en een man/vrouw/vrouwtrio, in totaal 46 personen. De stellen zijn afkomstig uit diverse delen van het land.

Onveilige seks In de loop van enkele weken is het de sociaal verpleegkundige gelukt om 18 van de 23 contacten te spreken. Allen spraken de intentie uit om zich te laten testen. Bij de overige vijf contacten is alleen een bericht achtergelaten met het advies zich te laten testen op soa’s waarbij hiv niet specifiek is genoemd. Van 21 personen is de testuitslag bij de betreffende GGD bekend: 19 negatief en 2 hivpositief. De positieve uitslagen behoren toe aan een stel waar de index met zowel de man als de vrouw in het najaar van 2011 twee maal onveilige seks heeft gehad onder invloed van meervoudig druggebruik. Vier gewaarschuwde waren zo geschrokken dat ze direct uit de swingersscene wilden stappen. Hoewel de index graag anoniem wenste te blijven, werd onder diverse gewaarschuwde swingers toch bekend wie het betrof, doordat verhalen in het swingerscircuit naast elkaar werden gelegd. Hij is door verschillende gewaarschuwde contacten gebeld, die overwegend begripvol hebben gereageerd. Achteraf vond hij het prettig enkelen van hen gesproken te hebben.

Over het hoofd gezien De GGD die de soatesten heeft uitgevoerd bij het hivpositieve stel, heeft vervolgens ook de partnerwaarschuwing rondom hen verricht. Zij zijn sinds 11 jaar aktieve swingers, beiden biseksueel, en hebben frequent onveilige seks onder invloed van partydrugs. In het najaar van 2011 hebben zij nog een hivzelftest gedaan die negatief was. Hierna hebben zij met ongeveer tien anderen sekscontact gehad. Normaal gesproken vindt partnerwaarschuwing plaats vanaf de datum dat de laatste negatieve hivtest is uitgevoerd door een verpleegkundige of arts. In dit geval is over het hoofd gezien dat het een zelftest betrof en deze is als uitgangspunt genomen voor de partnerwaarschuwing. Achteraf gezien is het de vraag of deze zelftest als uitgangspunt genomen had mogen worden. Ook testen met een goede sensitiviteit en specificiteit moeten door de cliënt nog correct worden uitgevoerd en afgelezen. Als duidelijk is dat men een betrouwbare test gebruikt heeft en men duidelijk kan beschrijven hoe de test in zijn werk ging, is het verdedigbaar om wel van een sneltest uit te gaan.

Er wordt uitgebreid met het stel besproken of zij zelf contacten zullen waarschuwen of dat de GGD de partnerwaarschuwing uitvoert. Er wordt aangestuurd op de GGD, zodat men ook zeker weet dat en waarvoor er gewaarschuwd is.  Uiteindelijk stemmen zij in met het waarschuwen door de GGD. Van slechts een stel hebben zij contactgegevens. Dit betreft een swingersstel dat frequent biseksuele contacten heeft. De orale, vaginale en anale sekscontacten vinden zowel veilig als onveilig plaats. Daarnaast gebruikt ook dit stel partydrugs. Het stel wordt getest waarbij blijkt dat de man hivpositief is. Zij krijgen het advies mee vanaf nu veilige seks te hebben en de partner over drie maanden nogmaals te laten testen op hiv. Tevens wordt aan meneer gevraagd om zijn contacten door te geven aan de GGD in verband met partnerwaarschuwing. Dit wil hij niet, een duidelijke reden hiervoor geeft hij niet. Hij zegt zelf zoveel mogelijk mensen te waarschuwen. Zijn laatste negatieve sneltest dateert uit het voorjaar van 2010. Voordat de hivbesmetting bekend was, heeft hij aangegeven alleen al in het half jaar voorafgaand aan de positieve test 30 contacten te hebben gehad. Als het stel de spreekkamer uitloopt, geven ze al aan dat zij samen waarschijnlijk geen veilige seks gaan hebben. De partner is tot op heden niet bij ons terug geweest om nogmaals te testen op hiv.

  1. http://www.soaaids.nl/veilig_vrijen/swingsoavrij
  2. Dukers-Muijrers Nicole HTM,  Niekamp Anne-Marie,  Brouwers Elfi EHG,  Hoebe Christian JPA. Older and swinging; need to identify hidden and emerging risk groups at STI clinics. Sex Transm Infect 2010;86:315-317.
  3. Poel van der A, Boon B. Swingers en hepatitis B; Onderzoek naar seksueel risicogedrag van swingers en kansen voor hepatitis B-preventie. [cited 2012 Jul 19] IVO, maart 2007. Available from: http://www.ivo.nl/?id=497
  4. Bijen Marieke, Brunnekreef Cathelijne. Factsheet Swingers en seksualiteit. GGD Twente, 2011.
  5. Hoebe C,  Liere van G,  Niekamp AM,  Dukers-Muijrers N . Many missed STI when only testing urogenitally without systematic anorectal and oropharyngeal screening in swingers and MSM. Sex Transm Infect 2011;87:A39-A40.
  6. Brouwers E, Niekamp AM, Morré SA, Bruggemans CA, Hoebe CJPA. Swingers an emerging riskgroup for Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae. GGD Zuid Limburg; 2007 Available from:     http://www.soaaids.nl/veilig_vrijen/swingsoavrij/swingers_literatuur
Delen