Demonstratie tegen handelsverdrag dat slecht is voor toegang tot medicijnen

Activisten op de Internationale Aids Conferentie in Washington gingen dinsdag de straat op om te demonstreren tegen onderhandelingen die President Obama voert met elf landen over het Trans-Pacific Partnership Agreement (TPP). Dit is een handelsverdrag waardoor het moeilijker wordt om betaalbare generieke medicijnen te produceren voor miljoenen mensen.

De Amerikaanse president voert de onderhandelingen achter gesloten deuren met Canada, Mexico, Peru, Chili, Australië, Nieuw-Zeeland, Vietnam, Brunei, Maleisië en Singapore aan de andere kant.

Schadelijk voor hulpverlening in ontwikkelingslanden
Uit uitgelekte stukken blijkt dat de VS wil dat de bescherming van intellectueel eigendom uitgebreid wordt. Dit kan grote gevolgen hebben voor landen die afhankelijk zijn van generieke medicijnen waarschuwen aidsactivisten.

Wat zijn generieke medicijnen?
Een generieke medicijn is een geneesmiddel dat gelijk is aan het oorspronkelijk op de markt gebrachte medicijn (het merkmedicijn). Een generiek medicijn wordt door een andere fabrikant geproduceerd dan het oorspronkelijke merk. Dit mag pas nadat het octrooi op het merkmedicijn is verlopen. Een generiek medicijn is precies hetzelfde als het merkmedicijn, maar dan veel goedkoper omdat er geen onderzoekskosten aan zijn verbonden. In veel ontwikkelingslanden moeten mensen medicijnen uit eigen zak betalen. Dankzij generieke merkloze medicijnen hebben miljoenen mensen wereldwijd toegang gekregen tot levensreddende hiv-remmers.

Uitbreiding intellectueel eigendom
Uit de uitgelekte bronnen blijkt dat de VS onder meer wil dat het makkelijker wordt om een patent te vragen, zodat bijvoorbeeld kleine veranderingen aan bestaande medicijnen een verlenging van het patent kunnen opleveren. Dit proces wordt ook wel ‘Evergreening' genoemd.

Ook lijkt het erop dat Amerika wil dat onderzoeksgegevens langere tijd beschermd worden (‘Data Exclusivity'). Dit betekent dat fabrikanten van generieke medicijnen de onderzoeken moeten herhalen om aan te tonen dat het medicijn dat zij op de markt willen brengen veilig en effectief is. Dit brengt dus opnieuw kosten met zich mee, terwijl bij het merkmedicijn al is aangetoond dat het veilig werkt.

Uitbreiding eigendomsrecht schadelijke gevolgen
Obama noemt de beoogde handelsovereenkomst ‘een model, niet alleen voor landen in de Pacific, maar voor de hele wereld'. Dat laatste is wat de aidsactivisten grote zorgen baart. TPP kan precedentwerking hebben met schadelijke gevolgen voor alle ontwikkelingslanden die afhankelijk zijn van generieke medicijnen.

De prijs van een standaardbehandeling is dankzij generieke medicijnen de afgelopen tien jaar met 99% gedaald. Echter, voor mensen die het niet goed doen op deze standaardbehandeling is tweedelijns- of derdelijnsmedicatie nog steeds onbetaalbaar. Deze medicijnen worden nog steeds door patenten beschermd worden. De extra voorwaarden die de VS straks eventueel wil stellen zal het in de toekomst nog moeilijker maken om generieke versies van deze medicijnen op de markt te brengen, zeggen de activisten.

Geheime onderhandelingen
De activisten zijn vooral bezorgd omdat de onderhandelingen besloten zijn. In tegenstelling tot onderhandelingen die onder auspiciën van de Wereld Handels Organisatie (WHO) worden gehouden is publieke toetsing bij deze onderhandelingen niet mogelijk. Aan de andere kant, meer dan 600 vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven hebben wel een plaats gekregen binnen de adviescommissies die de regeringen bijstaan in de onderhandelingen.