Een patiënt in Malawi is beter af dan in Sint-Petersburg

De hiv-epidemie in Oost Europa loopt totaal uit de hand

De hiv-epidemie verspreidt zich razendsnel in Oost-Europa. In Rusland, Oekraïne en Wit-Rusland is het aantal mensen met hiv bijna verdrievoudigd sinds 2000 en het aantal mensen dat aan aids overlijdt neemt nog altijd toe. Ook tuberculose verspreidt zich snel, een funeste combinatie met hiv. De toename van multiresistente tuberculose zou de EU-landen in beweging moeten krijgen, maar er zijn meer aspecten van de hiv-explosie in Oost-Europa die om actie vragen, zegt Ton Coenen, directeur van het Aids Fonds en Soa Aids Nederland. Coenen is een van de twee voorzitters van de conferentie HIV in Europe Copenhagen 2012 die op 19 en 20 maart plaats vindt.

Toename van 250%

Ondanks betere behandelmogelijkheden blijft hiv een groeiend probleem in Europa. Een grote bron van zorg is de snel uitbreidende hiv-epidemie in Oost-Europa. Volgens UNAIDS is het aantal mensen met hiv gegroeid van ongeveer 410.000 tot 1,5 miljoen in 2010, een toename van 250%. De internationale conferentie in Kopenhagen, die met steun van de EU plaats vindt, zal dit onderwerp hoog op de agenda zetten.

Nauwelijks toegang tot behandeling en preventie

Sinds de eerste Hiv in Europe conferentie in 2007, heeft West Europa veel vooruitgang geboekt, terwijl Oost-Europa te maken heeft gekregen met een totaal uit de hand lopende hiv-epidemie. Als je in Oost-Europa hiv hebt, dan is het buitengewoon moeilijk om toegang te krijgen tot behandeling en preventie. "De toegang tot hiv-remmers is in Malawi op dit moment beter dan in Sint-Petersburg", zegt professor Jens Lundgren, medeoprichter van de tweejaarlijkse conferentie.

Doodvonnis

Voor veel mensen met hiv in Oost-Europa is de ziekte nog steeds een doodvonnis. Het laatste rapport van UNAIDS, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en Unicef laat zien dat wereldwijd het aantal aidsgerelateerde doden is gedaald, maar dat er een toename is in Rusland, Oekraïne en Wit-Rusland. Dat komt onder meer omdat veel mensen met hiv te laat erachter komen dat ze het virus bij zich dragen. Maar ook door tuberculose. Op internationale schaal worden mensen met een verzwakte afweer het vaakst door deze co-infectie getroffen.

Multiresistente tuberculose

Er is helaas steeds meer multiresistente tuberculose in Oost-Europa. Een multiresistente variant ontstaat als een tuberculosebehandeling wordt onderbroken. Bijvoorbeeld omdat de patiënt de medicijnen niet zorgvuldig inneemt of omdat er onvoldoende medicijnen zijn. Dergelijke problemen komen vooral voor in landen waar de behandeling van hiv en tuberculose nog niet goed gecoördineerd is. Uit de Europese studie EuroSIDA blijkt dat 30% van de mensen met hiv in Oost-Europa die tevens tuberculose hebben, binnen 12 maanden na diagnose overlijdt.

Woorden omzetten in daden

Kan Europa zijn ogen sluiten voor het feit dat hele groepen binnen Oost-Europa gestigmatiseerd worden en geen toegang hebben tot de medische behandeling die ze nodig hebben? Dat vraagt Ton Coenen van het Aids Fonds en Soa Aids Nederland zich af. "De politici in die landen moeten aan oplossingen werken, bijvoorbeeld door opiaatvervangende therapieën voor drugsgebruikers te legaliseren. We zijn uiteraard tevreden met de EU-resolutie van 1 december 2011 waarin benadrukt wordt dat er meer aandacht moet komen voor hiv. Maar het is nu tijd om meer actie aan de mooie woorden te verbinden. In Kopenhagen brengen we hiervoor de belangrijkste spelers bij elkaar" , zegt Coenen.